Blog prawny

Kancelaria Prawna Viggen informuje, że od nocy z 6 na 7 lipca 2025 r. na mocy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Polska wprowadziła tymczasowe kontrole graniczne na wybranych odcinkach granic z Niemcami i Litwą. Środki te mają charakter prewencyjny i zostały wdrożone w odpowiedzi na rosnące zagrożenie związane z nielegalną migracją.

Jak przebiegają tymczasowe kontrole na granicach z Niemcami i Litwą?

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Straż Graniczną, kontrole mają charakter selektywny – oznacza to, że nie są one ani stałe, ani powszechne. Szczególnym nadzorem objęte są pojazdy, które mogą być wykorzystywane do przewozu osób w sposób nielegalny, w tym busy z zabudowaną przestrzenią ładunkową oraz pojazdy z przyciemnianymi szybami.

W praktyce kontrole prowadzone są głównie na wjeździe do Polski, choć warto zauważyć, że działania o analogicznym charakterze prowadzone są już od dłuższego czasu przez niemieckie służby graniczne, które koncentrują się na pojazdach opuszczających terytorium Polski.

Efekty kontroli granicznych z Niemcami i Litwą

Już pierwszego dnia: na granicy litewskiej zatrzymano 4 nielegalnych migrantów (Afganistan) prowadzonych przez obywatela Estonii; na granicy niemieckiej poddano kontroli ok. 160 pojazdów i 350 osób, z czego jednej osobie odmówiono wjazdu.

Choć resort spraw wewnętrznych deklaruje, że działania te nie mają zakłócać płynności ruchu, przewoźnicy drogowi już teraz powinni przygotować się na możliwe opóźnienia i przestoje na granicach. Ich skala będzie zależna od intensywności prowadzonych kontroli po obu stronach granicy – zarówno polskiej, jak i niemieckiej.

W praktyce może to oznaczać:

• konieczność uwzględnienia zapasowego czasu w planowaniu tras,

• ryzyko przekroczenia terminów dostaw, co może skutkować karami umownymi,

• zakłócenia w łańcuchach dostaw, zwłaszcza dla przemysłu produkcyjnego pozbawionego buforowych stref parkingowych.

Kontrole obowiązują do 5 sierpnia 2025, lecz mogą być kilkukrotnie przedłużone, jeśli zagrożenie migracyjne będzie się nasilać. Według prawa Schengen ich czas trwania może wynosić do 6 miesięcy, jeśli uzasadnione.

Jak tymczasowe kontrole graniczne z Niemcami i Litwą wpływają na branżę transportową?

Obawy wyrażane przez branżę transportową są w pełni uzasadnione – sektor ten odpowiada za ponad 1/3 drogowego handlu w Europie, a jakiekolwiek przesunięcia czasowe mogą generować znaczące straty finansowe.

Z danych przekazywanych przez służby graniczne wynika, że nasilenie prób nielegalnego przekroczenia granicy przez państwa bałtyckie, w tym Litwę, spowodowało wzrost presji migracyjnej na terytorium Polski. Część migrantów, którzy nie zostali zatrzymani na granicy z Białorusią, podejmuje próby dostania się do Niemiec przez Litwę i Polskę.

Apel Kancelarii Prawnej Viggen

Zalecamy wszystkim przewoźnikom:

• na bieżąco śledzić komunikaty Straży Granicznej oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji,

• weryfikować aktualne warunki na przejściach granicznych,

• odpowiednio dostosować harmonogramy transportowe i przewidzieć margines czasowy na nieoczekiwane przestoje,

• w razie potrzeby – skorzystać z doradztwa prawnego w zakresie dochodzenia roszczeń wynikających z opóźnień kontraktowych.

Opracowała

Karolina Grzelec – Kierownik Działu Silnik Prawny

Kancelaria Prawna Viggen Sp. j.

W ostatnich miesiącach zauważalny jest wyraźny wzrost intensywności kontroli prowadzonych przez urzędy skarbowe (US), Inspekcję Transportu Drogowego (ITD i GITD) oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Organy te coraz częściej podejmują działania wobec przedsiębiorstw transportowych, weryfikując zgodność prowadzenia działalności z obowiązującymi przepisami. W związku z tym Kancelaria Prawna Viggen rekomenduje wszystkim przewoźnikom drogowym przystąpienie do Stowarzyszenia Uczestników Rynku Komunikacji Samochodowej i Transportu Drogowego „Najlepsza Droga”.

https://najlepszadroga.pl/o-stowarzyszeniu/

Dlaczego warto dołączyć do Stowarzyszenia „Najlepsza Droga”?

Stowarzyszenie URKSiTD „Najlepsza Droga” od wielu lat aktywnie działa na rzecz poprawy warunków funkcjonowania firm transportowych w Polsce. Dzięki regularnym interwencjom, opiniowaniu projektów legislacyjnych oraz dialogowi z administracją publiczną, stowarzyszenie realnie wpływa na kształt przepisów regulujących branżę transportową.

Organizacja ta:

• posiada największe doświadczenie w kraju w zakresie wdrażania procedur naprawczych,

• przeprowadza kompleksowe audyty prawne,

• uczestniczy w procesie współzarządzania w dziesiątkach firm transportowych,

• wspiera przewoźników w codziennych aspektach prawnych i organizacyjnych działalności.

Stowarzyszenie „Najlepsza Droga” oferuje swoim członkom:

• systematyczne informowanie o zmianach w przepisach,

• aktywny udział w konsultacjach legislacyjnych,

• współtworzenie branżowego bloga transportowego,

• wsparcie w tworzeniu i doskonaleniu struktur grup transportowych,

• pomoc w zakresie interpretacji i stosowania przepisów krajowych oraz unijnych.

Z perspektywy praktyki kontroli ITD, ZUS czy US, posiadanie dostępu do aktualnej wiedzy oraz procedur zgodnych z obowiązującym prawem staje się kluczowym elementem ograniczającym ryzyko nałożenia dotkliwych sankcji.

Co więcej, zgodnie z obowiązującymi regulacjami w toku postępowań dotyczących ewentualnej utraty dobrej reputacji przewoźnika, przynależność do ogólnopolskiej organizacji branżowej (takiej jak „Najlepsza Droga”) jest jednym z elementów pozytywnie ocenianych przez organy administracji. Może to przesądzać o zachowaniu uprawnień niezbędnych do dalszego wykonywania działalności transportowej.

Zwiększ ochronę prawną firmy transportowej – dołącz do Stowarzyszenia „Najlepsza Droga”

W oparciu o wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw przewoźników drogowych, Kancelaria Prawna Viggen rekomenduje przedsiębiorcom transportowym:

• dołączenie do Stowarzyszenia „Najlepsza Droga” w celu zwiększenia poziomu ochrony prawnej i organizacyjnej firmy,

• wdrożenie audytu zgodności z obowiązującym prawem,

• rozważenie implementacji wewnętrznych procedur, opartych na najlepszych praktykach w branży.

W świecie dynamicznych zmian gospodarczych, prawnych i społecznych, przedsiębiorcy często zostają pozostawieni sami sobie. Tymczasem Stowarzyszenie „Najlepsza Droga” – organizacja, która działa z myślą o Tobie i Twoim biznesie.

„Najlepsza Droga” to coś więcej niż tylko stowarzyszenie. To ruch ludzi przedsiębiorczych i zaangażowanych, którzy chcą mieć realny wpływ na otaczającą nas rzeczywistość. Działamy aktywnie na rzecz zmian w przepisach, procesach administracyjnych i świadomości społecznej – zawsze z myślą o wspólnym dobru i zdrowym klimacie dla biznesu.

Jako członek „Najlepszej Drogi” nie jesteś sam. Oferujemy szeroką gamę wsparcia merytorycznego, prawnego i organizacyjnego – od doradztwa i szkoleń, po pomoc w sytuacjach kryzysowych. Dzięki sieci ekspertów i doświadczonych praktyków możesz mieć pewność, że uzyskasz właściwą pomoc, gdy tylko jej potrzebujesz.

Jednym z najważniejszych aspektów naszej działalności jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa w sytuacjach związanych z kontrolami urzędowymi. Członkowie stowarzyszenia mogą liczyć na szybką reakcję, pomoc prawną i wsparcie proceduralne. Dzięki temu ryzyko błędów i nieporozumień z urzędami znacząco maleje.

Organizacja pożytku publicznego

Działamy nie tylko dla zysku – ale przede wszystkim dla ludzi. Stowarzyszenie „Najlepsza Droga” posiada status organizacji pożytku publicznego, co oznacza, że angażujemy się w liczne projekty pro bono, wspierające osoby w trudnej sytuacji, młodych przedsiębiorców czy lokalne inicjatywy społeczne. Wierzymy, że siła tkwi we wspólnocie – i codziennie to udowadniamy.

Dołącz do nas!

Jeśli zależy Ci na rozwoju, bezpieczeństwie i realnym wpływie – Stowarzyszenie „Najlepsza Droga” jest właśnie dla Ciebie. Razem tworzymy przestrzeń, w której przedsiębiorczość idzie w parze z odpowiedzialnością, współpracą i wzajemnym wsparciem.

Kontakt:

nr tel. 509-98-25-77 lub mail: biuro11@viggen.pl

Opracowała

Karolina Grzelec – Kierownik Działu Silnik Prawny

Anna Nieć-Mrzygłód – Dyrektor Generalna

Kancelaria Prawna Viggen Sp. j.

Kancelaria Prawna Viggen Sp. j informuje że, od 1 lipca 2025 roku Słowacja stała się kolejnym krajem Unii Europejskiej, który dostosowuje swój system opłat drogowych dla pojazdów ciężarowych do unijnych wymogów klimatycznych.

Od 1 lipca 2025 roku opłaty są uzależnione nie tylko od klasy Euro, liczby osi i tonażu pojazdu, ale również od jego klasy emisji CO₂. Nowe stawki oznaczają dla wielu przewoźników znaczne podwyżki – w niektórych przypadkach przekraczające 40 procent.

Na Słowacji opłaty drogowe uzależnione od klasy emisji CO₂ – cennik

Zmieniony system opłat to reakcja władz w Bratysławie na wymogi Komisji Europejskiej, zgodnie z którymi państwa członkowskie zobowiązane są do uwzględnienia poziomu emisji CO₂ przy naliczaniu opłat drogowych. Celem jest premiowanie pojazdów niskoemisyjnych, takich jak elektryki, gazowce czy nowoczesne diesle, oraz zniechęcanie do eksploatowania starszych, mniej ekologicznych jednostek napędowych.

Zgodnie z opublikowanym cennikiem, nowy system będzie różnicował opłaty na podstawie klasy emisji CO₂. Poniżej przedstawiamy przykładowe koszty przejazdu 100 kilometrów po słowackich autostradach lub drogach ekspresowych przez pięcioosiowy zestaw z silnikiem Euro 6:

Klasa emisji CO₂	Opis	Opłata za 100 km	Zmiana względem obecnych stawek
Klasa 1	Pojazdy najbardziej emisyjne	32,93 euro	+41%
Klasa 3	Ekonomiczne diesle/gazowce (po lipcu 2019)	31,52 euro	+35%
Klasa 5	Pojazdy bezemisyjne (elektryczne/wodorowe)	29,75 euro	+27%
Obecnie (brak podziału CO₂)	Euro 6, 5 osi	23,37 euro	–

Aby ustalić, do której klasy emisji CO₂ przypisany zostanie dany pojazd, słowacki operator przygotował specjalny kalkulator. Wymagane są do tego dane techniczne z dokumentów CIF lub COC (Certyfikat Zgodności), które można uzyskać u producenta lub dealera pojazdu.

Pełna wersja kalkulatora oraz aktualny i przyszły cennik opłat są dostępne na stronie słowackiego systemu opłat drogowych (SKYTOLL/EMÝTO).

Wprowadzenie podobnych opłat zależnych od emisji CO₂ to obowiązek wynikający z unijnej dyrektywy i obejmuje również Polskę. Choć na razie polskie władze opóźniają wdrożenie zmian, powołując się na trudną sytuację w sektorze transportu, Komisja Europejska nie pozostaje bierna – wszczęto już postępowanie karne wobec Polski za niewywiązanie się z obowiązku dostosowania systemu opłat drogowych.

Nowe przepisy na Słowacji to początek większej zmiany w europejskiej logice naliczania opłat drogowych – emisja CO₂ staje się czynnikiem równie ważnym jak tonaż czy liczba osi. Dla przewoźników oznacza to konieczność analizy floty, weryfikacji klas CO₂ i możliwego dostosowania stawek w ofertach dla klientów.

Zachęcamy do sprawdzenia klasy emisji swoich pojazdów oraz zapoznania się z nowym systemem opłat, by uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek od 1 lipca 2025 roku.

 

Opracowała

Karolina Grzelec – Kierownik Działu Silnik Prawny Kancelarii Prawnej Viggen Sp. j

Lato to czas wzmożonego ruchu turystycznego, a co za tym idzie – sezonowych ograniczeń w ruchu pojazdów ciężarowych. Wprowadzenie zakazów ma na celu poprawę bezpieczeństwa oraz zmniejszenie obciążenia infrastruktury drogowej w okresie wakacyjnych wyjazdów. Kancelaria Prawna Viggen Sp. j. przedstawia zestawienie najważniejszych informacji dotyczących wakacyjnych zakazów ruchu ciężarówek w Polsce oraz wybranych krajach Europy.

Zakazy ruchu ciężarówek w Polsce od 27 czerwca 2025

W Polsce od piątku 27 czerwca obowiązują sezonowe ograniczenia dla pojazdów i zespołów pojazdów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton. Zakazy obowiązują w następujących godzinach:

• piątki: 18:00 – 22:00
• soboty: 8:00 – 14:00
• niedziele: 8:00 – 22:00

Wyłączenia spod zakazu dotyczą m.in. pojazdów:

• ratowniczych i humanitarnych,
• przewożących żywność, leki, żywe zwierzęta, przesyłki pocztowe,
• pracujących przy utrzymaniu dróg lub w cyklu produkcyjnym,
• wracających z zagranicy do siedziby firmy,
• rolniczych i wolnobieżnych.

Szczegóły określa rozporządzenie Ministra Transportu (Dz.U. 2021, poz. 783 z późn. zm.).

Kary za naruszenie zakazu:

• kierowca – od 200 do 500 zł,
• przewoźnik – 2000 zł,
• zarządzający transportem – 1000 zł.

Ogólnokrajowe zakazy wakacyjne ruchu ciężarówek

W tych krajach nie obowiązują ogólnokrajowe zakazy ruchu ciężarówek w sezonie letnim, choć mogą występować ograniczenia lokalne, zakazy nocne, lub dla ADR:

• Albania
• Belgia
• Cypr
• Dania
• Estonia
• Finlandia
• Hiszpania (brak zakazu ogólnokrajowego, możliwe ograniczenia regionalne)
• Holandia
• Irlandia
• Litwa
• Łotwa
• Malta
• Mołdawia
• Macedonia Północna
• Norwegia
• Portugalia
• Serbia
• Szwecja
• Wielka Brytania
• Czarnogóra

Zakazy ruchu wakacyjnego ciężarówek – kraje z obowiązującymi zakazami

Austria – Tyrol i Salzburg

W Tyrolu, na autostradach A12, A13 i A14, obowiązują sobotnie zakazy ruchu dla ciężarówek powyżej 7,5 t:

• 7 czerwca – 27 września (soboty): 7:00 – 15:00 – zakaz przejazdu przez odcinek A13 (Nößlach – Brenner Nord, kier. Włochy).
• 5 lipca – 30 sierpnia (soboty): 7:00 – 15:00 – zakaz w kierunku Innsbrucka (Brenner Nord – Nößlach).

Wyłączenia: m.in. transport zwierząt, prasy, napojów, paliw, pomoc drogowa, transport kombinowany.

W Salzburgu – zakazy zjazdu z A10 na wybranych drogach lokalnych w lipcu, sierpniu i na początku września.

 

Bułgaria

1 czerwca – 15 września – zakazy dla pojazdów powyżej 12 t:

• piątki: 17:00 – 20:00
• niedziele: 14:00 – 20:00 (na wybranych trasach)

 

Czechy

1 lipca – 31 sierpnia – dla pojazdów powyżej 7,5 t na autostradach i drogach I klasy:

• piątki: 17:00 – 21:00
• soboty: 7:00 – 13:00
• niedziele i święta: 13:00 – 22:00

 

Francja

Letnie zakazy dla ciężarówek powyżej 7,5 t obowiązują od 7:00 do 19:00 w następujące soboty:

• Lipiec: 5, 12, 19, 26
• Sierpień: 2, 16, 23

 

Niemcy

• 1 lipca – 31 sierpnia – zakazy w soboty w godz. 7:00 – 20:00 na wybranych autostradach i drogach federalnych.
• Obejmują pojazdy powyżej 7,5 t oraz zestawy z przyczepami.

Mandaty: od 25 do 150 euro.

 

Rumunia

1 lipca – 31 sierpnia:

• A2 (Bukareszt – Konstanca):

• • • piątki: 12:00 – 22:00
    • soboty: 6:00 – 22:00
    • niedziele (Konstanca – Bukareszt): 6:00 – 22:00

• DN39 (Agigea – Mangalia): soboty i niedziele: 6:00 – 22:00

 

Słowacja

1 lipca – 31 sierpnia:

• soboty: 7:00 – 19:00
• (niedzielne zakazy obowiązują cały rok – 0:00 – 22:00)

 

Słowenia

Oprócz całorocznych niedzielnych zakazów (8:00 – 22:00), latem obowiązują również:

• soboty (od końca czerwca do początku września): 8:00 – 13:00

 

Węgry

lipiec i sierpień:

• soboty: od 15:00
• niedziele: do 22:00
• przed świętami: od 22:00 dnia poprzedniego do 22:00 w dniu święta

Zakazy obowiązują na licznych trasach krajowych i autostradach, w tym: M7, droga 2, 6, 7, 10, 71, 84, 86, 37 itd.

 

Włochy

Dodatkowe zakazy dla ciężarówek powyżej 7,5 t oprócz niedziel:

Lipiec:

• soboty: 5, 12, 19, 26 – godz. 8:00 – 16:00
• niedziele: 6, 13, 20, 27 – godz. 7:00 – 22:00
• piątek 25 – godz. 16:00 – 22:00

Sierpień:

• piątki: 1, 8, 15 – godz. 16:00 – 22:00
• soboty: 2, 9, 16, 23, 30 – godz. 8:00 – 16:00 (2 i 9 sierpnia – do 22:00)
• niedziele: 3, 10, 17, 24, 31 – godz. 7:00 – 22:00

 

Chorwacja

15 czerwca – 15 września – zakazy na głównych trasach wakacyjnych:

• soboty: 04:00 – 14:00
• niedziele i święta: 12:00 – 23:00

 

Liechtenstein & Szwajcaria

Szwajcaria:

• Całodzienny zakaz w niedziele i święta, 0:00–24:00 oraz zakazy nocne (22:00–05:00) .

Liechtenstein:

• Ciężarówki od 3,5 t (naczepy od 5 t):

• • • Zakazy nocne (22:00–05:00),
    • Niedziele i święta: 0:00–24:00

 

Luksemburg

Cięższe zakazy weekendowe zależne od kierunku ruchu (Francja vs Niemcy):

• Od soboty wieczór (21:30 lub 23:30) do niedzieli wieczór (21:45)

 

Wakacyjne zakazy ruchu drogowego dla ciężarówek to standardowe, coroczne obostrzenie, którego celem jest zapewnienie bezpieczeństwa oraz usprawnienie ruchu na popularnych trasach turystycznych. Przewoźnicy i kierowcy powinni zwrócić szczególną uwagę na terminy oraz lokalne regulacje, aby uniknąć kar i utrudnień w realizacji transportu.

 

Opracowała

Karolina Grzelec – Kierownik Działu Silnik Prawny Kancelarii Prawnej Viggen Sp. j

23 czerwca 2025 roku w przestrzeniach spinPLACE Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (ul. Bankowa 5) odbyła się VII edycja Międzynarodowej Konferencji „Bioreaktory w walce o czyste powietrze. Innowacje w służbie ochrony powietrza – w aspekcie transformacji energetycznej”. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli nauki, przemysłu i instytucji zaangażowanych w walkę o poprawę jakości powietrza i zwiększenie efektywności energetycznej. Wśród prelegentów i uczestników znalazła się także Kancelaria Prawna Viggen, która reprezentowała Stowarzyszenie Inżynierów Instalacji Budowlanych „Ekologiczny Budynek”.

Kancelarię reprezentowali:

• prof. SGMK dr Mariusz Miąsko – Prezes Kancelarii Prawnej Viggen, a jednocześnie Vce Prezes Stowarzyszenia Inżynierów Instalacji Budowlanych „Ekologiczny Budynek”,
• Anna Nieć-Mrzygłód – Dyrektor Generalna,
• Karolina Grzelec – Kierownik Działu Silnik Prawny.

 

O potrzebie transformacji sektora budownictwa w kierunku energooszczędnych i ekologicznych rozwiązań

Podczas wydarzenia prof. SGMK dr Mariusz Miąsko Vce Prezes Stowarzyszenia „Ekologiczny Budynek” wygłosił prelekcję w ramach panelu tematycznego, kładąc szczególny nacisk na potrzebę transformacji sektora budownictwa w kierunku energooszczędnych i ekologicznych rozwiązań. W szczególności podkreślił znaczenie stosowania wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacji), jako kluczowego elementu poprawy efektywności energetycznej budynków oraz jakości powietrza wewnętrznego.

 

Misja i cele Stowarzyszenia „Ekologiczny Budynek”

Stowarzyszenie „Ekologiczny Budynek” działa na rzecz poprawy jakości powietrza oraz efektywności energetycznej w sektorze budowlanym poprzez:

• Zwiększanie jakości produktów i usług związanych z techniką wentylacyjną, rekuperacyjną, chłodniczą, grzewczą oraz klimatyzacyjną.
• Promocję i upowszechnianie wiedzy o ekologicznych technologiach instalacyjnych.
• Podnoszenie standardów pracy i jakości usług świadczonych przez członków stowarzyszenia.
• Obronę praw konsumentów i użytkowników instalacji.
• Edukację zawodową członków branży.
• Propagowanie etyki zawodowej, dobrych praktyk i uczciwej konkurencji w sektorze ekobudownictwa.

Misją Stowarzyszenia jest walka o to, aby wszyscy Polacy mogli cieszyć się świeżym i czystym powietrzem we własnych domach, a także dążenie do zmniejszenia zapotrzebowania na energię pierwotną w budynkach mieszkalnych o co najmniej 30%.

Kluczowe postulaty programowe

W ramach działań strategicznych, stowarzyszenie realizuje trzy główne zadania:

1. Wprowadzenie obowiązku stosowania wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła w nowych inwestycjach mieszkaniowych, poprzez odpowiednie zmiany w przepisach prawa budowlanego.
2. Stworzenie systemu dopłat rządowych lub unijnych wspierających montaż systemów rekuperacyjnych w budynkach mieszkalnych.
3. Prowadzenie szeroko zakrojonych działań promocyjnych zwiększających świadomość społeczną i instytucjonalną na temat korzyści zdrowotnych, ekologicznych i ekonomicznych wynikających z wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Propozycja: Centrum Certyfikacji Rekuperacji

Stowarzyszenie „Ekologiczny Budynek” apeluje również o stworzenie Centrum Certyfikacji Wentylacji Mechanicznej z Odzyskiem Ciepła, które:

• ustanowi jednolite standardy techniczne,
• umożliwi hierarchizację produktów,
• poprawi jakość usług w branży,
• umożliwi weryfikację zgodności z normami środowiskowymi,
• będzie wspierać konkurencyjność i innowacyjność polskich producentów.

Tło ekonomiczno-społeczne i konieczność transformacji

Na skutek ostatnich wydarzeń geopolitycznych oraz gwałtownego wzrostu cen nośników energii, Polska – podobnie jak wiele innych krajów – zmaga się z kryzysem energetycznym i inflacyjnym, przypominającym czasy kryzysu naftowego lat 70. Konsekwencje tego kryzysu najbardziej odczuwają osoby o niskich i średnich dochodach, dla których koszty energii stanowią coraz większy procent budżetu domowego. Jednocześnie pogłębia się kryzys klimatyczny, którego skutki najbardziej dotykają najuboższych.

W tej sytuacji pilne staje się zwiększenie efektywności energetycznej budynków, m.in. poprzez popularyzację wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, która:

• redukuje zapotrzebowanie na ciepło,
• ogranicza emisję CO2,
• obniża koszty ogrzewania,
• poprawia jakość powietrza wewnętrznego,
• zwiększa odporność mieszkańców na zanieczyszczenia i wirusy.

Rekuperacja – kluczowa technologia XXI wieku

Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła to rozwiązanie, które pozwala na:

• odzysk energii cieplnej ze zużytego powietrza i jej ponowne wykorzystanie,
• redukcję kosztów ogrzewania,
• ograniczenie emisji CO2,
• filtrację powietrza, eliminującą pyły, alergeny i wirusy,
• zwiększenie komfortu i zdrowia domowników, poprzez ciągłą wymianę powietrza bez konieczności otwierania okien,
• eliminację kotłów na paliwa stałe, które są głównym źródłem smogu w Polsce.

Wskazano także, że rekuperacja odciąża systemy energetyczne i zmniejsza zależność kraju od importu energii, wzmacniając suwerenność energetyczną Polski.

 

Wnioski i rekomendacje

Wdrożenie kompleksowego programu wsparcia dla wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła to realny krok w stronę ekologicznego, zdrowego i ekonomicznego budownictwa. Korzyści społeczne i ekonomiczne są jednoznaczne:

• niższe rachunki za ogrzewanie,
• lepsze zdrowie mieszkańców,
• poprawa jakości powietrza zewnętrznego i wewnętrznego,
• wzmocnienie rodzimego przemysłu,
• większa niezależność energetyczna Polski,
• ochrona klimatu i ograniczenie emisji CO2.

W świetle aktualnych wyzwań, postulaty Stowarzyszenia „Ekologiczny Budynek” stanowią fundament nowoczesnej, zrównoważonej polityki energetycznej i budowlanej.

VII edycja Międzynarodowej Konferencji „Bioreaktory w walce o czyste powietrze. Innowacje w służbie ochrony powietrza – w aspekcie transformacji energetycznej” zgromadziła ekspertów, naukowców i przedstawicieli świata polityki z Polski i zagranicy, w tym reprezentantów Ministerstwa Klimatu i Środowiska, samorządów terytorialnych, uczelni wyższych oraz sektora przemysłowego i technologicznego. Wydarzenie było okazją do wymiany wiedzy i doświadczeń w zakresie m.in.:

• biooczyszczania powietrza z lotnych związków organicznych (LZO), odorów (NH₃, H₂S, merkaptanów) i metanu,
• innowacyjnych bioreaktorów i systemów oczyszczania powietrza,
• magazynowania i wytwarzania zielonej energii,
• instalacji OZE oraz poprawy efektywności energetycznej w budownictwie i przemyśle.

Wydarzenie wpisuje się w działania realizowane w ramach programu Horyzont Europa, stanowiąc platformę współpracy nauki, samorządów i przemysłu na rzecz ochrony klimatu oraz nowoczesnej energetyki.

Udział Kancelarii Prawnej Viggen podkreślił znaczenie synergii nauki, prawa i technologii dla skutecznego wdrażania zielonych innowacji oraz wspierania inicjatyw ekologicznych na  poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym.

Opracowała

Karolina Grzelec – Kierownik Działu Silnik Prawny

Kancelaria Prawna Viggen Sp. j.

Rozwój sztucznej inteligencji zrewolucjonizował wiele branż, w tym sektor finansowy. Coraz więcej instytucji bankowych wdraża rozwiązania oparte na AI, by usprawnić obsługę klienta, zarządzanie ryzykiem, analizę danych czy wykrywanie nadużyć. Nowoczesne technologie stają się integralną częścią nowoczesnej bankowości, co rodzi jednak szereg wyzwań natury prawnej. W jaki sposób banki wykorzystują AI w codziennym funkcjonowaniu? Jakie zagrożenia i ryzyka wiążą się z implementacją takich rozwiązań i jak wygląda kompleksowa obsługa prawna banków w zakresie sztucznej inteligencji?

Sztuczna inteligencja w bankach – zastosowanie AI w instytucjach finansowych

Wykorzystanie sztucznej inteligencji w bankowości stało się już standardem – od obsługi klienta po zaawansowaną analitykę. Jednym z najbardziej rozpowszechnionych przykładów wykorzystania AI przez banki są chatboty i voiceboty, które umożliwiają automatyzację komunikacji z klientami, skracając czas oczekiwania na odpowiedź i odciążając pracowników infolinii.

AI wykorzystywana jest również do analizy danych finansowych – zarówno tych pochodzących od klientów indywidualnych, jak i przedsiębiorstw. Algorytmy uczące się na podstawie historii transakcji umożliwiają precyzyjne profilowanie klientów i dostosowywanie ofert produktów bankowych. Banki korzystają także z AI do oceny zdolności kredytowej, przewidywania ryzyka kredytowego i automatyzacji decyzji kredytowych. W podobny sposób sztuczna inteligencja wykorzystywana jest w firmach faktoringowych.

Coraz powszechniejsze staje się także stosowanie sztucznej inteligencji w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz wykrywaniu podejrzanych transakcji. Dzięki zaawansowanej analizie wzorców zachowań klientów, systemy oparte na AI są w stanie błyskawicznie wykrywać anomalie i informować o potencjalnych zagrożeniach, zanim zostaną one zrealizowane. Wyniki pracy AI w tym zakresie zawsze podlegają weryfikacji pracowników, najczęściej jest to weryfikacja dwu-, a nawet trzyetapowa. Jednak dzięki wstępnej selekcji setki tysięcy przelewów zlecanych w ciągu doby, praca specjalistów jest o wiele mniej obciążona kosztami.

Zarządzanie portfelami inwestycyjnymi, dynamiczne ustalanie cen produktów bankowych czy automatyzacja procesów compliance to kolejne przykłady, w których AI wspiera codzienną działalność instytucji finansowych. W przypadku procesów compliance AI wspiera monitorowanie, kontrolowanie i przeciwdziałanie błędom pracowników, a także ewentualnych nadużyć.

AI w bankowości – wyzwania natury prawnej

Wykorzystanie AI przez banki musi odbywać się w zgodzie z obowiązującymi regulacjami prawnymi, które w ostatnich latach dynamicznie się rozwijają. W pierwszej kolejności należy tu wspomnieć RODO – w kontekście przetwarzania danych osobowych, a także AI Act – czyli Akt o Sztucznej Inteligencji, który zaczął obowiązywać w państwach UE od 2025 roku.

Spośród najważniejszych wyzwań prawnych warto wymienić:

• transparentność działania algorytmów – decyzje podejmowane przez AI, zwłaszcza w zakresie oceny zdolności kredytowej czy wykrywania oszustw, muszą być zrozumiałe i możliwe do uzasadnienia
• ochrona danych osobowych i profilowanie – zgodnie z RODO klient ma prawo wiedzieć, w jaki sposób jego dane są przetwarzane i na jakiej podstawie podejmowane są decyzje. Profilowanie klientów przez AI może być legalne tylko wtedy, gdy spełnione są określone warunki, w tym istnienie podstawy prawnej i zapewnienie odpowiednich zabezpieczeń
• równe traktowanie klientów – AI nie może faworyzować lub dyskryminować klientów na podstawie cech niedozwolonych, jak płeć, wiek, pochodzenie czy niepełnosprawność
• etyka i odpowiedzialność – kto ponosi odpowiedzialność za błędną decyzję podjętą przez AI? Czy bank, dostawca oprogramowania, a może nikt, bo system był „autonomiczny”? Odpowiedź na te pytania wymaga solidnego przygotowania prawnego i stworzenia odpowiednich procedur oraz umów
• audyt i monitoring systemów AI – AI Act wymaga m.in. prowadzenia audytów i zapewnienia zgodności systemów wysokiego ryzyka z przepisami prawa

Wszystko to sprawia, że instytucje bankowe potrzebują wsparcia nie tylko technologicznego, ale przede wszystkim prawnego – po to, by wdrożenie AI było nie tylko efektywne, ale też bezpieczne i zgodne z literą prawa.

Obsługa prawna banków w zakresie AI – wsparcie instytucji finansowej przez Kancelarię Prawną Viggen

Obsługa prawna w zakresie sztucznej inteligencji to obecnie jedna z kluczowych usług świadczonych przez Kancelarię Prawną Viggen dla banków i instytucji finansowych. Nasze wsparcie obejmuje kompleksowe działania w obszarze prawnym i regulacyjnym, które umożliwiają bezpieczne wdrażanie i użytkowanie technologii opartych na AI.

Obsługa prawna banków w zakresie AI obejmuje:

• przeprowadzanie audytów zgodności systemów AI z przepisami RODO, AI Act oraz innymi regulacjami europejskimi i krajowymi
• tworzeniu procedur i polityk regulujących korzystanie ze sztucznej inteligencji w organizacji – od analizy ryzyka po dokumentację wewnętrzną
• opracowywanie umów z dostawcami rozwiązań AI – z uwzględnieniem kwestii odpowiedzialności, praw autorskich, przetwarzania danych i audytowalności systemów
• bieżącą obsługę prawną projektów AI – doradzamy na każdym etapie, od koncepcji, przez wdrożenie, aż po funkcjonowanie systemu
• szkolenia dla pracowników i kadry zarządzającej – z zakresu prawnych aspektów korzystania z AI, zgodności z RODO, AI Act i etyki algorytmicznej

Dzięki współpracy z naszą kancelarią banki zyskują nie tylko pewność zgodności z przepisami, ale także realne wsparcie w rozwoju innowacyjnych projektów technologicznych. Obsługa prawna AI to inwestycja w bezpieczeństwo prawne, reputację i zrównoważony rozwój całej instytucji finansowej.

Zaufaj specjalistom z największym doświadczeniem w obsłudze sektora finansowego w zakresie AI w Polsce – powierz obsługę prawną w zakresie AI Kancelarii Prawnej Viggen.

Z dniem 1 czerwca 2025 roku weszły w życie zmiany dotyczące zatrudniania cudzoziemców. Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opublikowana 12 maja (Dz.U. 2025, poz. 621), zastąpiła dotychczas funkcjonującą ustawę z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Celem nowych przepisów jest lepsze dostosowanie rynku pracy do rosnącej liczby cudzoziemców oraz wzmocnienie ochrony ich praw pracowniczych.

Jakie zmiany w zatrudnianiu cudzoziemców obowiązują od 1 czerwca 2025?

Ustawa z 20 marca 2025 roku nie ma zastosowania m.in. w przypadku powierzania pracy:

• obywateli państw członkowskich UE i EOG,
• obywateli Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej korzystających z uprawnień wynikających z umowy o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE,
• wolontariuszy działających zgodnie z przepisami ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie z 24 kwietnia 2003 r.

Podstawowe zasady zatrudniania pozostają bez zmian, ale pojawiły się nowe obowiązki

Podstawowe dokumenty umożliwiające podjęcie pracy w Polsce – zezwolenia na pracę, zezwolenia na pracę sezonową oraz oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi – pozostają w użyciu. Wprowadzono jednak nowe zasady dotyczące nadzoru nad zatrudnianiem obcokrajowców, a także wyższe kary za naruszenia przepisów. Zniesiono natomiast obowiązek przeprowadzania testu rynku pracy.

Pełna elektronizacja procedur zatrudniania cudzoziemców

Docelowo cały proces związany z zatrudnianiem cudzoziemców będzie prowadzony w formie elektronicznej: od złożenia wniosku, poprzez całość korespondencji, aż po wydanie decyzji. Wszystkie dokumenty mają być sporządzane wyłącznie w formie cyfrowej. Przejście na nowy system będzie następować stopniowo — przewidziano dwuletni okres przejściowy, który umożliwi przygotowanie odpowiednich rozwiązań informatycznych.

Nowe obowiązki informacyjne dla pracodawców zatrudniających cudzoziemców

Pracodawcy, którzy zatrudniają cudzoziemców na podstawie zezwoleń na pracę lub oświadczeń, będą musieli przesyłać do odpowiednich organów kopie podpisanych umów, korzystając ze specjalnego systemu teleinformatycznego.

Dodatkowo, w przypadku gdy cudzoziemiec nie podejmie pracy lub zakończy ją wcześniej niż przewidziano w oświadczeniu, pracodawca ma obowiązek zgłoszenia tego faktu, co skutkuje automatycznym unieważnieniem dokumentu.

Pracodawca będzie również zobowiązany do przechowywania dokumentów związanych z zatrudnieniem cudzoziemca przez cały okres pracy oraz przez kolejne dwa lata od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł stosunek pracy, chyba że inne przepisy wymagają dłuższego okresu archiwizacji.

Ograniczenia w dostępie do rynku pracy dla niektórych kategorii cudzoziemców

Nowe przepisy ograniczają możliwość zatrudniania osób przebywających w Polsce na podstawie takich tytułów pobytowych jak: pobyt w celach rodzinnych lub towarzyskich, nauka (poza studiami), leczenie, wizy wydane przez inne państwa strefy Schengen czy pobyt bezwizowy.

Ustawa w art. 2 pkt 2 dokładnie określa, co oznacza powierzenie pracy cudzoziemcowi w sposób nielegalny. Obejmuje to m.in.:

• zatrudnienie osoby nielegalnie przebywającej na terytorium Polski,
• zatrudnienie osoby, której podstawa pobytu nie uprawnia do pracy,
• brak wymaganego zezwolenia na pracę lub oświadczenia,
• zatrudnienie na innych warunkach niż określone w dokumentach uprawniających do pracy,
• brak pisemnej umowy o pracę.

Wyższe kary za nielegalne zatrudnianie cudzoziemców

Nowe przepisy przewidują znacznie surowsze sankcje za naruszenia. Wysokość kar finansowych została podwyższona, aby wzmocnić prewencyjny charakter przepisów. Maksymalna grzywna za nielegalne powierzenie pracy wzrosła do 50 000 zł.

Zgodnie z art. 84 ust. 1, kara dla osoby odpowiedzialnej za nielegalne zatrudnienie wynosi od 3 000 zł do 50 000 zł (wcześniej od 1 000 zł do 30 000 zł). Dla czynów popełnionych z premedytacją (art. 84 ust. 3 i 5) kara wynosi od 6 000 zł do 50 000 zł. Identyczną karą objęto przypadki żądania korzyści majątkowych w zamian za działania zmierzające do uzyskania dokumentów uprawniających do pracy (art. 84 ust. 4).

Cudzoziemiec, który podejmuje pracę nielegalnie, podlega grzywnie nie niższej niż 1 000 zł, przy czym maksymalna wysokość kary pozostała bez zmian – do 5 000 zł.

Ustawa wprowadza ponadto ważną zmianę w art. 96 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Na jej mocy inspektorzy pracy uzyskają uprawnienie do nakładania w postępowaniu mandatowym – w sprawach o czyny określone w art. 84 ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP – grzywny w wysokości do 10 000 zł. Wprowadzono także zasadę, że kara będzie ustalana proporcjonalnie do liczby cudzoziemców zatrudnionych nielegalnie przez dany podmiot.

Zatrudnianie cudzoziemców a nowe uprawnienia inspektorów pracy i Straży Granicznej

Ustawa przewiduje rozszerzenie kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy i Straży Granicznej. Organy te mogą teraz przeprowadzać kontrole bez wcześniejszego zawiadamiania podmiotu kontrolowanego, co wcześniej wymagało co najmniej 7-dniowego wyprzedzenia.

Ponadto inspektorzy pracy uzyskali uprawnienia do nakładania mandatów karnych do kwoty 10 000 zł w postępowaniach dotyczących wykroczeń z art. 84 nowej ustawy.

Zatrudnianie cudzoziemców – zniesienie testu rynku pracy i wprowadzenie list zawodów chronionych

Istotną zmianą w procedurze legalizacji pracy cudzoziemców jest likwidacja obowiązku przeprowadzania testu rynku pracy. Oznacza to uproszczenie i skrócenie procedur związanych z uzyskaniem zezwolenia na pracę oraz ograniczenie liczby wymaganych dokumentów.

W miejsce testu rynku pracy wprowadzone zostaną listy zawodów deficytowych i chronionych. Tam, gdzie dana profesja znajdzie się na liście zawodów chronionych, urząd nie wyda zezwolenia na pracę, aby chronić miejsca pracy dla obywateli polskich.

Zakres tych list w poszczególnych powiatach będzie zależny m.in. od lokalnej stopy bezrobocia i liczby zwolnień grupowych. Ma to na celu lepsze dostosowanie regulacji do bieżącej sytuacji na rynku pracy oraz większą elastyczność systemu.

 

Opracowała

Karolina Grzelec – Kierownik Działu Silnik Prawny

Kancelaria Prawna Viggen Sp. j.

Rozwój sztucznej inteligencji zmienił świat, jaki znaliśmy jeszcze dekadę temu. Chociaż prace nad uczeniem maszynowym trwają od lat, to tak naprawdę dopiero ostatnie postępy, a także przyspieszony wyścig o rozwój AI poszczególnych krajów sprawił, że sztuczna inteligencja wkrada się do kolejnych aspektów naszego życia. Nic dziwnego, że sztuczna inteligencja wkroczyła także do medycyny. W jaki sposób AI wykorzystywana jest w szpitalach i innych placówkach medycznych i jakie wyzwania to za sobą niesienie? Na czym polega obsługa prawna szpitali w zakresie AI?

Sztuczna inteligencja w medycynie – zastosowanie AI w szpitalach

Sztuczna inteligencja w medynie poszerza spektrum swojego zastosowania. Początkowo AI służyła przede wszystkim organizacji dotyczącej przetwarzania danych – ich zbierania, porządkowania i wykorzystywania w pracy zarówno poszczególnych lekarzy, jak i całej placówki. Tysiące pacjentów, którzy trafiają do szpitala zarówno do poradni, na planowane operacje, jak i na SOR-y, generują kolejne dane – począwszy od danych osobowych, na danych medycznych skończywszy. Wszystkie te dane to dane wrażliwe, które trafiają do kart pacjentów, ale także list planowanych operacji czy list przygotowywanych przez poszczególne jednostki administracyjne do rozliczeń szpitala z NFZ.

Katalogowanie danych nie tylko zdejmuje część ciężaru z personelu, ale także ułatwia organizację pracy szpitala. Dzięki katalogowaniu danych według wskazanych sztucznej inteligencji wytycznych, możliwe jest sprawdzenie obłożenia poszczególnych działów oraz personelu w poszczególnych dniach i godzinach, dzięki czemu trafnie określa się zapotrzebowanie zarówno na personel, jak i łóżka, urządzenia, narzędzia, środki czystości i inne materiały. Dane medyczne, katalogowane przez sztuczną inteligencję, wykorzystywane są także przed personel medyczny do stawiania szybszych i trafnych diagnoz.

Oprócz tego istnieją coraz liczniejsze programy diagnostyki z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Jest ona wykorzystywana przede wszystkim do wspierania medyków w diagnozowaniu pacjentów w ramach badań takich jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny czy kolonoskopia. W ramach przeprowadzanych badań AI zbiera dane, na podstawie których uczy się, by po odpowiednim czasie wskazywać lekarzowi diagnozę. Na przykładzie badania kolonoskopii dane uzyskania podczas badania trafiają do bazy AI już po zakończeniu badania (wymaga tego RODO – dzięki wprowadzaniu wyników już po badaniu, do bazy trafiają wyłącznie te wyniki, które są niezbędne). Na ich podstawie AI klasyfikuje wyniki badań i wskazuje, czy w organizmie pacjenta występują zmiany oraz czy są one złośliwe, czy nie. Należy podkreślić, że to od poprawnie wykonanego badania, a także ostatecznej decyzji lekarza prowadzącego zależy decyzja o dalszym leczeniu. Sztuczna inteligencja w tym przypadku w sposób aktywny bierze udział w diagnozowaniu, pomaga dostrzegać zmiany, które mogłyby być niedostrzeżone ludzkim okiem (szczególnie te, które dopiero się rozwinęły) i w ten sposób wspiera personel medyczny w diagnostyce.

Sztuczna inteligencja ułatwia organizację pracy, a także diagnostykę. Wiąże się to jednak z pewnymi wyzwaniami, przede wszystkim w kontekście prawnym. Dlatego obsługa prawna szpitali w zakresie AI jest kluczowa, by wszystkie procesy przebiegały efektywnie z zachowaniem bezpieczeństwa prawnego pacjentów i personelu medycznego oraz niemedycznego.

AI w medycynie – wyzwania natury prawnej

Prawa pacjentów oraz ich bezpieczeństwo w zakresie przetwarzania danych chronione są przez liczne regulacje, przede wszystkim:

• RODO
• Akt o Sztucznej Inteligencji – pierwszy pakiet Aktu o AI zaczął obowiązywać od lutego 2025 roku

AI Act to odpowiedź na olbrzymie zapotrzebowanie względem regulacji prawnych dotyczących sztucznej inteligencji i jej rozwoju. To rozporządzenie wprowadzone na terenie całej UE, regulujące bezpieczeństwo i etykę wykorzystania sztucznej inteligencji w każdym obszarze, w jakim jest stosowana. Przede wszystkim pierwszy pakiet Akt o AI skupia się na kompetencjach personelu obsługującego sztuczną inteligencję – szkolenia i audyty pozwalają przygotować i na bieżąco kontrolować kompetencje personelu, który pracuje z wykorzystaniem AI. Drugi ważny aspekt, jaki uwzględnia AI Act, to zakaz manipulacji, rozpoznawania emocji, kategoryzacji biometrycznej oraz oceny ryzyka popełniania przestępstw. Ma to zapewnić etyczne i bezpieczne wykorzystywanie sztucznej inteligencji – w medynie i w każdym innym obszarze.

Obsługa prawna szpitali w zakresie AI – zaufaj najlepszym

Obsługa prawna w zakresie AI to jedna z kluczowych usług prawnych, jakie Kancelaria Prawna Viggen świadczy dla podmiotów medycznych, ale i finansowych oraz innych instytucji i firm. Audyty prawne w zakresie wdrożenia i wykorzystania AI, wsparcie w zakresie wdrażania i wykorzystywania sztucznej inteligencji oraz bieżąca obsługa prawna szpitali w zakresie AI zapewnia bezpieczeństwo pacjentom i szpitalowi. Zaufaj najbardziej doświadczonym specjalistom i powierz obsługę prawną szpitala w zakresie AI Kancelarii Prawnej Viggen.

prof. SGMK dr UJ Mariusz Miąsko
Profesor prawa, ekspert ds. transportu drogowego, audytor zabezpieczeń ładunków

Na przestrzeni ostatnich lat branża szklarsko-okienna stała się jednym z najdynamiczniej rozwijających się segmentów rynku budowlanego w Polsce. Towarzyszy temu wzrost skali produkcji, automatyzacja procesów, coraz bardziej zaawansowane systemy montażowe i logistyczne. Tym bardziej zaskakujący, a wręcz niepokojący jest fakt, że w obszarze tak newralgicznym jak transport szkła, wiele firm nadal operuje w warunkach technicznych i prawnych, które można uznać – bez cienia przesady – za anachroniczne i niebezpieczne.

Norma PN EN 12195-z w branży szklarskiej tylko w teorii

Pomimo obowiązywania od 2018 roku przepisów jednoznacznie implementujących normę PN EN 12195-1 do polskiego porządku prawnego, zdecydowana większość przedsiębiorstw w tej branży nie spełnia jej wymagań. Co więcej, duża część kadry zarządzającej nawet nie jest świadoma istnienia tego obowiązku, co czyni sytuację jeszcze bardziej poważną – zarówno z punktu widzenia prawa, jak i etyki zawodowej.

Zlekceważony obowiązek wdrożenia normy PN EN 12195-1 w branży szklarskiej, który niesie śmierć

Z punktu widzenia legislacyjnego sytuacja jest jednoznaczna: każdy ładunek przewożony po drogach publicznych musi zostać unieruchomiony zgodnie z normą PN EN 12195-1. Norma ta nie jest „zaleceniem” ani „dobrą praktyką” – jest obowiązującym prawem, do którego bezpośrednio odwołuje się §6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 stycznia 2018 r.

W kontekście branży szklarskiej, ignorowanie tego obowiązku jest szczególnie niebezpieczne. Szkło jest materiałem o wysokiej masie jednostkowej i ekstremalnie niskiej odporności na siły dynamiczne. W przypadku nieprawidłowego mocowania, nawet niewielka siła – wynikająca z nagłego hamowania czy manewru – może skutkować przemieszczeniem się ładunku i doprowadzić do katastrofy w ruchu lądowym.

Brak wdrożenia normy PN EN 12195-1 przy przewożeniu szyb zwiększa ryzyko wypadku

Z danych Komisji Europejskiej wynika, że do 25% wypadków ciężarówek dochodzi wskutek niewłaściwego mocowania ładunków. W wielu przypadkach to właśnie elementy szklane były przyczyną śmiertelnych zdarzeń drogowych – mimo że rzadko mówi się o tym publicznie. A przecież milczenie nie anuluje odpowiedzialności.

Przewóz szyb: podmiotem prawnie i moralnie odpowiedzialnym jest nadawca

Jednym z największych nieporozumień funkcjonujących w środowisku transportowym jest przekonanie, że za zabezpieczenie ładunku odpowiada przewoźnik. Tymczasem zarówno prawo krajowe (art. 72 ust. 1 pkt 2 Prawa przewozowego), jak i międzynarodowe (Konwencja CMR – art. 10 i 16) jednoznacznie wskazują, że to nadawca ponosi odpowiedzialność za unieruchomienie ładunku.

Nadawca zna masę, strukturę, wrażliwość produktu i sposób pakowania. To on projektuje sposób załadunku, dobiera stojaki, środki mocujące i ponosi konsekwencje za wszelkie zaniedbania w tym zakresie.

Co ważne – odpowiedzialności tej nie da się przenieść umownie na inny podmiot. Każda próba obejścia tej zasady jest prawnie nieważna (por. art. 40 Konwencji CMR). Mówiąc wprost: jeśli szkło wypadnie z pojazdu i doprowadzi do tragedii, to nie kierowca, lecz nadawca będzie podmiotem oskarżonym przed sądem.

Nieznajomość prawa szkodzi – świadomość konieczności wdrożenia normy PN EN 12195-1 w branży szklarskiej

W praktyce audytorskiej (audyty mocowania ładunków) wielokrotnie spotykam się z konstrukcjami stalowymi do przewozu szkła, które powstały bez dokumentacji technicznej, często w warunkach warsztatów przyzakładowych. Nie spełniają żadnych norm wytrzymałości, nie przeszły żadnych testów, nie posiadają homologacji. Mimo to są powszechnie używane – bo „tak się zawsze robiło”.

Ale prawo i fizyka nie uznają sentymentu do dawnych rozwiązań. Jeśli dochodzi do wypadku, sąd nie bada intencji, tylko skutki. A skutkiem może być śmierć człowieka – i wyrok karny, sięgający nawet 8 lat pozbawienia wolności dla osoby odpowiedzialnej za organizację transportu.

Bezpieczeństwo transportu to nie koszt – to warunek przetrwania

Można by zapytać: dlaczego temat ten jest ignorowany? Dlaczego przedsiębiorcy nadal nie wdrożyli zgodnych z prawem systemów transportowych?

Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Częściowo winna jest niewiedza, częściowo pozorna oszczędność, a częściowo przekonanie, że „nas to nie dotyczy”. Niestety, rzeczywistość pokazuje, że z każdym dniem ryzyko rośnie, a odpowiedzialność – zarówno karna, jak i cywilna – staje się coraz bardziej realna.

W tym kontekście inwestycja w normatywny system transportu szkła – oparty na certyfikowanych nośnikach, pasach i dokumentacji – nie jest luksusem. To konieczność prawna i etyczna, która decyduje o przyszłości firmy i bezpieczeństwie ludzi.

Transport drogowy nie odbywa się w próżni. Każdy nieprawidłowo zabezpieczony ładunek staje się potencjalnym zagrożeniem dla rodzin podróżujących na wakacje, dzieci jadących szkolnym busem czy przypadkowego przechodnia. To nie jest metafora. To statystyczna rzeczywistość.

Branża szklarska – jako ta, której produkt niesie ze sobą największe ryzyko – musi zrozumieć, że odpowiedzialność za życie ludzi zaczyna się nie w momencie wypadku, lecz w chwili załadunku.

 

prof. SGMK dr UJ Mariusz Miąsko
Profesor prawa, ekspert ds. transportu drogowego, audytor zabezpieczeń ładunków