Kwestia czasu pracy od lat budzi wiele pytań zarówno po stronie pracowników, jak i pracodawców. W praktyce spory dotyczą nie tylko godzin faktycznego wykonywania obowiązków służbowych, ale również czynności wykonywanych przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Czy czas potrzebny na przebranie się, przygotowanie stanowiska pracy lub kąpiel po zakończeniu obowiązków powinien być traktowany jako czas pracy?
Najnowsze stanowisko Sądu Najwyższego wskazuje, że odpowiedź na to pytanie może mieć istotne znaczenie dla prawidłowego rozliczania czasu pracy i godzin nadliczbowych. Zgodnie z Kodeksem pracy czasem pracy jest okres, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. W teorii definicja wydaje się jasna. W praktyce pojawia się jednak pytanie, czy pracownik pozostaje do dyspozycji pracodawcy już od momentu wejścia na teren zakładu pracy, czy dopiero od chwili rozpoczęcia wykonywania konkretnych obowiązków służbowych.
Przez lata w orzecznictwie pojawiały się różne interpretacje. Część sądów uznawała, że czas potrzebny na dojście do stanowiska pracy czy przebranie się nie powinien być wliczany do czasu pracy. Inne wskazywały natomiast, że jeżeli określone czynności są niezbędne do wykonywania obowiązków służbowych i wynikają z organizacji pracy przyjętej przez pracodawcę, powinny być uwzględniane przy rozliczaniu czasu pracy.
W postanowieniu z 21 maja 2025 r. Sąd Najwyższy podtrzymał dotychczasową linię orzeczniczą, zgodnie z którą czas pracy obejmuje również okresy, w których pracownik pozostaje gotowy do wykonywania pracy, nawet jeśli z przyczyn organizacyjnych nie wykonuje jeszcze swoich podstawowych obowiązków.
Sąd przypomniał wcześniejsze orzeczenia dotyczące m.in. operatorów maszyn górniczych, pracowników kolei czy pracowników mobilnych. We wszystkich tych przypadkach podkreślono, że jeżeli określone czynności lub przemieszczanie się są niezbędnym elementem organizacji pracy i pozostają pod kontrolą pracodawcy, mogą zostać uznane za czas pracy. Oznacza to, że w wielu przypadkach przygotowanie do pracy, przebranie się w odzież roboczą, przejazd do miejsca wykonywania obowiązków na terenie zakładu czy inne czynności organizacyjne mogą podlegać wliczeniu do czasu pracy.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy. Kluczowe znaczenie ma charakter wykonywanej pracy, organizacja zakładu oraz obowiązki nakładane na pracownika przez pracodawcę.
Pracodawcy powinni zweryfikować obowiązujące regulaminy pracy, systemy ewidencji czasu pracy oraz procedury związane z rozpoczęciem i zakończeniem pracy. Nieprawidłowe rozliczanie czasu pracy może prowadzić do roszczeń o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, sporów sądowych oraz negatywnych konsekwencji podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.
Szczególną uwagę warto zwrócić na stanowiska, na których pracownicy korzystają z odzieży ochronnej, wykonują pracę w dużych zakładach produkcyjnych lub muszą przejść określone procedury przed rozpoczęciem wykonywania obowiązków. Orzecznictwo dotyczące czasu pracy stale się rozwija, a najnowsze stanowiska sądów mają bezpośredni wpływ na codzienną praktykę przedsiębiorców. Dlatego warto regularnie analizować obowiązujące procedury oraz dostosowywać je do aktualnych wymogów prawa pracy.
Nasza Kancelaria od 26 lat wspiera pracodawców w zakresie prawa pracy, czasu pracy, wynagrodzeń, sporów pracowniczych oraz kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Pomagamy przedsiębiorcom ograniczać ryzyko prawne i wdrażać rozwiązania zgodne z najnowszym orzecznictwem oraz zmieniającymi się przepisami.
Jeżeli masz wątpliwości dotyczące rozliczania czasu pracy w swojej organizacji lub chcesz przeprowadzić audyt dokumentacji kadrowej, skontaktuj się z naszym zespołem. Zapraszamy również do śledzenia naszych profili w mediach społecznościowych. Na bieżąco publikujemy analizy najważniejszych zmian w prawie pracy, komentarze ekspertów oraz praktyczne wskazówki dla pracodawców i działów HR.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Monika Bednarz
Radca Prawny- p.o. kierownika działu procesowego
Kancelaria Prawna Viggen sp.j.