Wprowadzona nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma na celu usprawnienie kontroli zwolnień lekarskich oraz skrócenie czasu oczekiwania na decyzje administracyjne. Zmiany będą wdrażane etapami, a najważniejsze z nich wchodzą w życie już od 13 kwietnia 2026 roku. Zgodnie z obowiązującym prawem, ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeśli w czasie orzeczonej niezdolności do pracy podejmuje pracę zarobkową lub aktywność niezgodną z celem zwolnienia. Do tej pory oba pojęcia nie miały ustawowej definicji, co skutkowało koniecznością ich interpretacji w orzecznictwie sądowym. Nowelizacja porządkuje te kwestie i opiera się na dotychczasowej linii orzeczniczej. Praca zarobkowa została zdefiniowana jako każda czynność mająca charakter dochodowy, niezależnie od formy zatrudnienia. Jednocześnie z definicji wyłączono czynności incydentalne wynikające z istotnych okoliczności, których zaniechanie mogłoby prowadzić do poważnych konsekwencji, na przykład strat finansowych. Podkreślono jednak, że działania te nie mogą wynikać z polecenia pracodawcy. Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to wszelkie działania utrudniające powrót do zdrowia lub wydłużające proces leczenia, takie jak intensywny wysiłek fizyczny czy nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich. Przepisy wyraźnie wyłączają z tego codzienne czynności oraz działania incydentalne wynikające z ważnych okoliczności. Ocena zgodności działań z celem zwolnienia będzie uzależniona od rodzaju i przyczyn zwolnienia lekarskiego.
Nowelizacja znacząco rozszerza możliwości kontrolne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Od 13 kwietnia ZUS będzie mógł kierować ubezpieczonych na badania do lekarzy orzeczników lub konsultantów, zarówno w wyznaczonych placówkach, jak i w miejscu pobytu chorego. Dodatkowo ZUS uzyska prawo do żądania dokumentacji medycznej od podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych. Zmiana ta ma zwiększyć skuteczność kontroli oraz dostęp do rzetelnych informacji o stanie zdrowia osób korzystających ze zwolnień. W określonych sprawach decyzje będą mogli podejmować nie tylko lekarze, ale również pielęgniarki, pielęgniarze i fizjoterapeuci posiadający stosowny tytuł specjalisty. Pielęgniarki i pielęgniarze będą mogli orzekać w sprawach dotyczących niezdolności do samodzielnej egzystencji, a fizjoterapeuci w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej. Rząd przewiduje również możliwość realizacji zadań przez lekarzy orzeczników oraz osoby wykonujące samodzielny zawód medyczny na podstawie umowy o świadczenie usług, co ma przyspieszyć proces wydawania orzeczeń i rozładować kolejki.
Od 1 stycznia 2027 roku wchodzi w życie kolejna istotna zmiana dotycząca wykonywania pracy podczas zwolnienia lekarskiego. Osoby posiadające więcej niż jeden tytuł do ubezpieczenia będą mogły korzystać ze zwolnienia tylko w jednym miejscu pracy, a w innym kontynuować obowiązki zawodowe, o ile pozwala na to stan zdrowia. W praktyce oznacza to, że pracownik fizyczny, który wskutek urazu nie jest w stanie wykonywać dotychczasowej pracy, nadal będzie mógł realizować obowiązki o charakterze umysłowym, na przykład przy komputerze lub prowadząc konsultacje online. Podobnie lekarz, który nie może wykonywać zabiegów, nadal będzie mógł prowadzić zajęcia dydaktyczne. Takie rozwiązanie pozwala zachować dochody ubezpieczonego i zapewnia pracodawcom dostęp do pracy osób, które mimo ograniczeń zdrowotnych mogą wykonywać określone zadania.
W obliczu tych zmian świadomość swoich praw i obowiązków jest kluczowa. ZUS posiada coraz większe uprawnienia kontrolne, a każdy nieprawidłowo wypełniony dokument, nieuwzględniona informacja czy nieprecyzyjny raport mogą prowadzić do utraty zasiłku lub konieczności jego zwrotu. Rzetelne dokumentowanie L4, umiejętne reagowanie na wezwania ZUS i znajomość definicji pracy zarobkowej czy aktywności niezgodnej z celem zwolnienia mogą decydować o tym, czy świadczenie zostanie przyznane.
Jako Kancelaria z 26-letnim doświadczeniem w prawie pracy oferujemy kompleksowe wsparcie w tym zakresie. Pomagamy w interpretacji przepisów, doradzamy w sprawach związanych ze zwolnieniami lekarskimi, przygotowujemy odwołania od decyzji ZUS oraz reprezentujemy klientów w kontaktach z organami. Nasza wiedza i wieloletnie doświadczenie pozwalają zabezpieczyć prawa pracowników i przedsiębiorców, minimalizować ryzyko finansowe i formalne oraz skutecznie korzystać ze świadczeń chorobowych zgodnie z najnowszymi regulacjami. Zapraszamy do współpracy wszystkich, którzy chcą mieć pewność, że ich prawa są chronione profesjonalnie i kompleksowo.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Monika Bednarz
Radca Prawny- p.o. kierownika działu procesowego
Kancelaria Prawna Viggen sp.j.











