Rosnąca ilość odpadów opakowaniowych jest jednym z wyzwań współczesnej polityki środowiskowej dla Unii Europejskiej. Rozwój konsumpcji, handlu elektronicznego oraz globalnych łańcuchów dostaw przyczynia się do zwiększania wykorzystania materiałów opakowaniowych, co generuje zarówno skutki środowiskowe, jak i ekonomiczne.

Zgodnie z danymi Eurostatu w 2024 r. na obszarze Unii Europejskiej wytworzono około 81,5 mln ton odpadów opakowaniowych, co odpowiadało średnio 181 kg na mieszkańca. Jednocześnie poziom recyklingu odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych wynosił 42,4%. Dane te wskazują na utrzymujące się wyzwania związane z ograniczaniem powstawania odpadów i zwiększaniem efektywności wykorzystania surowców. Dotychczasowy system regulacyjny, oparty przede wszystkim na dyrektywie 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, koncentrował się w znacznym stopniu na gospodarowaniu odpadami po zakończeniu cyklu użytkowania produktów. Rozwój koncepcji gospodarki o obiegu zamkniętym uzasadnił jednak potrzebę bardziej kompleksowego podejścia, uwzględniającego cały cykl życia opakowania, począwszy od jego projektowania, poprzez produkcję i dystrybucję, aż po ponowne użycie lub recykling.

Wyrazem tych zmian jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, określane jako PPWR. Rozporządzenie weszło w życie 11 lutego 2025 r., natomiast jego przepisy zaczęły być co do zasady stosowane od 12 sierpnia 2026 r. Poszczególne obowiązki mają jednak odmienne terminy rozpoczęcia stosowania.

Przyjęcie PPWR ma istotne znaczenie dla przedsiębiorców, ponieważ nowe wymagania nie ograniczają się do podmiotów prowadzących działalność w zakresie produkcji opakowań. Obejmują również inne uczestniczące w obrocie gospodarczym podmioty, w tym importerów, dystrybutorów, przedsiębiorstwa produkcyjne, firmy handlowe oraz wybrane podmioty sektora usługowego. Rozporządzenie (UE) 2025/40 stanowi element unijnej polityki ukierunkowanej na transformację w stronę gospodarki o obiegu zamkniętym. Jego podstawowym celem jest ograniczenie negatywnego oddziaływania opakowań i odpadów opakowaniowych na środowisko, a jednocześnie zapewnienie sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez harmonizację wymagań obowiązujących w państwach członkowskich. Istotną cechą PPWR jest jego forma prawna. Rozporządzenie jest aktem prawa Unii Europejskiej bezpośrednio stosowanym we wszystkich państwach członkowskich. Oznacza to, że przedsiębiorcy prowadzący działalność w Polsce muszą uwzględniać przepisy PPWR niezależnie od postępu krajowych prac legislacyjnych. Zakres przedmiotowy rozporządzenia obejmuje opakowania niezależnie od rodzaju materiału, z którego zostały wykonane, oraz odpady opakowaniowe pochodzące z różnych sektorów gospodarki.  Jednym z podstawowych obszarów regulacji PPWR są wymagania dotyczące substancji występujących w materiałach opakowaniowych. Zgodnie z art. 5 rozporządzenia opakowania wprowadzane do obrotu powinny być wytwarzane w sposób ograniczający obecność i stężenie substancji potencjalnie niebezpiecznych. Przepisy przewidują również ograniczenie sumarycznej zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego do poziomu 100 mg/kg, z uwzględnieniem przewidzianych wyjątków. Szczególne znaczenie ma ograniczenie stosowania substancji per- i polifluoroalkilowych, określanych jako PFAS, w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

Od 12 sierpnia 2026 r. zakazane jest wprowadzanie do obrotu takich opakowań, jeżeli zawartość PFAS osiąga lub przekracza określone w rozporządzeniu wartości graniczne. Wynoszą one odpowiednio 25 ppb dla pojedynczego PFAS oznaczanego analizą ukierunkowaną, 250 ppb dla sumy PFAS objętych taką analizą oraz 50 ppm dla PFAS z uwzględnieniem polimerowych PFAS, przy zasadach pomiaru i wyjątkach wynikających z aktu. Regulacja ta ma szczególne znaczenie dla przedsiębiorstw sektora spożywczego, gastronomicznego oraz producentów i importerów opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością. PPWR wprowadza rozbudowany system obowiązków związanych z zapewnieniem i dokumentowaniem zgodności opakowań z przepisami. Na podstawie art. 15 rozporządzenia wytwórcy są zobowiązani do wprowadzania do obrotu wyłącznie opakowań spełniających mające zastosowanie wymagania określone w art. 5–12. Przed wprowadzeniem opakowania do obrotu wytwórca powinien przeprowadzić odpowiednią procedurę oceny zgodności, przygotować dokumentację techniczną oraz sporządzić deklarację zgodności UE. Dokumentacja techniczna oraz deklaracja zgodności powinny być przechowywane przez okres pięciu lat w przypadku opakowań jednorazowego użytku oraz dziesięciu lat w przypadku opakowań wielokrotnego użytku, licząc od daty wprowadzenia opakowania do obrotu. Istotną rolę w tym systemie odgrywają także dostawcy materiałów opakowaniowych. Zgodnie z art. 16 PPWR są oni zobowiązani do przekazywania wytwórcom informacji i dokumentów niezbędnych do wykazania zgodności opakowania z właściwymi wymaganiami.

Kolejnym istotnym elementem rozporządzenia jest ustanowienie wymagań dotyczących możliwości recyklingu opakowań. Art. 6 PPWR przewiduje zasadę, zgodnie z którą opakowania wprowadzane do obrotu powinny być zdatne do recyklingu. Szczegółowe wymagania mają być wdrażane etapami. Od 1 stycznia 2030 r. lub po upływie 24 miesięcy od wejścia w życie odpowiednich aktów delegowanych, w zależności od tego, która data będzie późniejsza, na rynku mają być dopuszczane zasadniczo opakowania spełniające wymagania odpowiednich klas wydajności recyklingu A, B lub C. W kolejnych latach przewidziano dalsze zaostrzenie kryteriów, w tym od 2038 r. ograniczenie dopuszczalnych klas do A i B, z uwzględnieniem określonych wyjątków. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność uwzględniania możliwości recyklingu już na etapie projektowania opakowania, a nie wyłącznie po zakończeniu jego użytkowania. Zasadnicze znaczenie może mieć zatem ograniczanie stosowania trudnych do oddzielenia materiałów, odpowiedni dobór klejów, etykiet, barwników i innych elementów konstrukcyjnych.

Ważnym kierunkiem zmian wynikających z PPWR jest ograniczanie ilości wykorzystywanych materiałów opakowaniowych. Art. 10 rozporządzenia przewiduje obowiązek projektowania opakowań w taki sposób, aby ich masa i objętość były ograniczone do minimum niezbędnego do zapewnienia funkcjonalności, przy uwzględnieniu właściwości produktu oraz wymogów bezpieczeństwa. Obowiązek ten powinien zostać spełniony do 1 stycznia 2030 r. Szczególne znaczenie mają również regulacje odnoszące się do nadmiernego stosowania opakowań w handlu elektronicznym. Zgodnie z art. 24 PPWR w określonych opakowaniach zbiorczych, transportowych oraz stosowanych w handlu elektronicznym maksymalny współczynnik pustej przestrzeni ma wynosić 50%. Obowiązek będzie stosowany od 1 stycznia 2030 r. lub trzy lata po wejściu w życie odpowiednich aktów wykonawczych, w zależności od tego, która data będzie późniejsza.

Wdrożenie PPWR należy analizować w powiązaniu z istniejącym w Polsce systemem gospodarowania opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Podstawowe znaczenie mają w tym zakresie przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Regulacje krajowe określają między innymi obowiązki związane z wpisem do rejestru BDO, ewidencją, sprawozdawczością oraz odpowiedzialnością podmiotów wprowadzających produkty w opakowaniach. W szczególności przedsiębiorcy prowadzący działalność polegającą na wprowadzaniu opakowań lub produktów w opakowaniach mogą podlegać obowiązkom rejestracyjnym i sprawozdawczym, których zakres zależy od prowadzonej działalności. PPWR wprowadza ponadto unijne rozwiązania dotyczące rejestracji producentów oraz rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Szczególne znaczenie mają w tym zakresie art. 44-46 rozporządzenia. System rozszerzonej odpowiedzialności producenta zakłada przypisanie określonych obowiązków finansowych i organizacyjnych podmiotom odpowiedzialnym za wprowadzanie opakowań lub produktów w opakowaniach na rynek. Art. 68 rozporządzenia zobowiązuje państwa członkowskie do ustanowienia do 12 lutego 2027 r. przepisów dotyczących kar za naruszenia rozporządzenia. Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W odniesieniu do naruszeń określonych obowiązków dotyczących ograniczania opakowań i odpadów opakowaniowych przewidziano stosowanie administracyjnych kar pieniężnych. Oprócz konsekwencji administracyjnych potencjalne ryzyko dla przedsiębiorcy może wiązać się z koniecznością wycofania niezgodnych opakowań z rynku, przerwaniem dostaw lub ograniczeniem możliwości współpracy z kontrahentami wymagającymi potwierdzenia zgodności produktów z prawem unijnym.

W związku z powyższym działania dostosowawcze przedsiębiorstw powinny obejmować nie tylko analizę przepisów, lecz także tworzenie wewnętrznych procedur kontroli zgodności. W praktyce uzasadnione jest opracowanie wykazu wykorzystywanych opakowań, określenie ich składu materiałowego, identyfikacja odpowiedzialnych dostawców, ustalenie obowiązków dokumentacyjnych oraz przygotowanie harmonogramu dostosowania do przepisów wchodzących w życie w kolejnych latach.

 

Kancelaria Prawna Viggen zaprasza do współpracy przedsiębiorców poszukujących wsparcia w zakresie interpretacji i stosowania przepisów dotyczących opakowań i odpadów opakowaniowych. Nasz zespół specjalizuje się w obsłudze prawnej spraw tego rodzaju, wspierając przedsiębiorców w identyfikacji obowiązków regulacyjnych oraz dostosowaniu prowadzonej działalności do obowiązujących wymagań prawnych.

 

Zapraszamy do współpracy:

tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,

e-mail: biuro11@viggen.pl

tel.: 519-140-984,

e-mail.: jak@viggen.pl

Przygotowała:

Dr Olga Niewiada

ekspert ds. Bezpieczeństwa żywności i żywienia

Kancelaria Prawna Viggen sp.j.

 

 

Źródła:

  1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, Dz.U. UE L 2025/40 z 22 stycznia 2025 r.
  2. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 94/62/WE z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, Dz.U. WE L 365 z 31 grudnia 1994 r., ze zm.
  3. Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 619.
  4. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, z późn. zm.

Literatura naukowa

  1. Bankmann D., Sadatmir S., „The EU Packaging and Packaging Waste Regulation: The Development of Secondary Legislation and Standards”, International Chemical Regulatory & Law Review 2026, nr 1.
  2. Bokor B., „Legal analysis of the EU regulatory framework on circular economy and sustainability principles in plastic food packaging”, Cleaner Waste Systems 2025, vol. 12, art. 100412.
  3. Jylhä H., Johansson A., Sorvari J., Salminen J., „A novel method of accounting for plastic packaging waste”, Waste Management 2025, vol. 196, s. 42–50.

Dokumenty instytucjonalne i źródła statystyczne

  1. Komisja Europejska, Guidance document for Regulation (EU) 2025/40 on packaging and packaging waste, C/2026/3084, Dz.U. UE C z 10 czerwca 2026 r.
  2. Komisja Europejska, FAQ on Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), 3 sierpnia 2026 r.
  3. Eurostat, Plastic packaging waste in the EU: 35.9 kg per person, 22 października 2026 r.
  4. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Wytyczne dotyczące stosowania rozporządzenia UE nr 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, gov.pl.
  5. BDO, Podmioty zobowiązane do rejestracji w BDO, bdo.mos.gov.pl.

Stan prawny i dostęp do źródeł internetowych: 23 października 2026 r.