Dyrektywa NIS2 oraz implementujące ją zmiany w krajowych przepisach o cyberbezpieczeństwie wprowadzają istotną zmianę w funkcjonowaniu całego sektora transportu i logistyki. Transport drogowy, spedycja, logistyka magazynowa, kolej, lotnictwo oraz żegluga zostają formalnie objęte reżimem podmiotów kluczowych lub ważnych, co oznacza przejście z modelu opartego głównie na zaleceniach do modelu obowiązkowej zgodności regulacyjnej. W praktyce cyberbezpieczeństwo staje się elementem systemu zarządzania przedsiębiorstwem, wymagającym integracji z procesami operacyjnymi, w tym zarządzaniem IT, dokumentacją oraz ciągłością działania.
Zmiana ta wynika z rosnącej skali zagrożeń cybernetycznych. Transport jest jednym z sektorów szczególnie narażonych na ataki, ponieważ opiera się na silnie zinformatyzowanych procesach – systemach TMS, WMS, platformach spedycyjnych, telematyce flotowej, systemach rezerwacyjnych, a także zewnętrznych usługach IT i chmurze. Ataki coraz częściej nie dotyczą wyłącznie samej firmy, ale również jej dostawców technologii, co powoduje ryzyko efektu domina w całym łańcuchu dostaw.
Nowe przepisy nakładają na przedsiębiorców kilka kluczowych obowiązków. Po pierwsze, konieczne jest wdrożenie systemu zarządzania ryzykiem cyberbezpieczeństwa, obejmującego identyfikację zagrożeń, ocenę ich wpływu na działalność oraz wdrażanie środków ograniczających ryzyko. Wymaga to uporządkowania dokumentacji i przypisania odpowiedzialności za bezpieczeństwo systemów IT w strukturze organizacyjnej firmy.
Po drugie, przedsiębiorcy muszą posiadać procedury obsługi incydentów cyberbezpieczeństwa. Obejmuje to ich wykrywanie, analizę, klasyfikację oraz przekazywanie informacji do właściwych zespołów reagowania, takich jak CSIRT. Dyrektywa przewiduje również określone ramy czasowe raportowania – w praktyce wczesne zgłoszenie powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, następnie przekazywane są kolejne raporty wraz z rozwojem sytuacji, aż do raportu końcowego po opanowaniu incydentu.
Kolejnym istotnym obszarem jest bezpieczeństwo łańcucha dostaw ICT. Przedsiębiorstwa transportowe i logistyczne będą zobowiązane do oceny ryzyka związanego z dostawcami systemów IT, oprogramowania i usług cyfrowych. Dotyczy to w szczególności systemów zarządzania transportem, magazynami, flotą oraz usług zewnętrznych dostawców IT. W praktyce może to wymagać zmian w umowach, wprowadzenia zapisów dotyczących bezpieczeństwa oraz większej kontroli nad dostawcami technologii.
Ważnym elementem jest również zapewnienie ciągłości działania. Firmy muszą posiadać procedury awaryjne, kopie zapasowe oraz plany odtwarzania systemów po incydencie. Ma to zagwarantować, że nawet w przypadku ataku cybernetycznego możliwe będzie utrzymanie kluczowych procesów operacyjnych.
NIS2 obejmuje także kwestie organizacyjne, takie jak kontrola dostępu do systemów, uwierzytelnianie użytkowników oraz prowadzenie rejestrów działań w systemach IT. Wymaga to uporządkowania sposobu pracy w systemach informatycznych, w tym wśród pracowników operacyjnych, dyspozytorów i spedytorów.
Istotnym elementem nowych obowiązków są również szkolenia personelu. Pracownicy powinni być przygotowani do rozpoznawania zagrożeń, takich jak phishing czy próby wyłudzenia danych, oraz znać procedury postępowania w przypadku incydentu. Cyberbezpieczeństwo staje się więc elementem codziennej organizacji pracy, a nie tylko zadaniem działu IT.
Nadzór nad przestrzeganiem wymogów NIS2 będzie sprawowany przez właściwe krajowe organy cyberbezpieczeństwa oraz wyznaczone zespoły reagowania na incydenty, a także inne organy wskazane w krajowych przepisach implementujących dyrektywę. W sektorach takich jak transport możliwa jest również rola organów branżowych, jednak zasadniczy nadzór nad systemem cyberbezpieczeństwa ma charakter międzysektorowy.
Wraz z wdrożeniem NIS2 sektor transportu staje się jednym z filarów krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Jednocześnie przedsiębiorcy, zwłaszcza z sektora MŚP, mogą stanąć przed wyzwaniem braku zasobów kadrowych i technicznych do samodzielnego wdrożenia wszystkich wymagań, co będzie wymagało stopniowego dostosowania i wsparcia specjalistycznego.
W tym kontekście kluczowe znaczenie ma odpowiednie przygotowanie organizacji jeszcze przed pełnym wejściem w życie obowiązków kontrolnych, ponieważ pozwala to ograniczyć ryzyko operacyjne i koszty wdrożenia w późniejszym okresie.
Kancelaria Prawna Viggen w odpowiedzi na rosnące wymagania regulacyjne związane z NIS2, DORA, RODO oraz AI Act nawiązała strategiczne partnerstwo z Polskim Instytutem AI. Dzięki połączeniu wieloletniego doświadczenia prawnego w obsłudze sektora TSL z zaawansowanymi kompetencjami inżynieryjnymi i technologicznymi, oferujemy przedsiębiorcom kompleksowe wsparcie w zakresie cyberbezpieczeństwa, zgodności regulacyjnej oraz bezpiecznego wdrażania sztucznej inteligencji. Nasze wspólne audyty prawno-inżynieryjne pozwalają identyfikować ryzyka związane z AI, ochroną danych, bezpieczeństwem infrastruktury IT oraz wymaganiami nowych regulacji europejskich. Zapraszamy do współpracy firmy, które chcą budować nowoczesne, bezpieczne i odporne organizacje, przygotowane na wyzwania cyfrowej gospodarki.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Monika Bednarz
Radca Prawny- p.o. kierownika działu procesowego
Kancelaria Prawna Viggen sp.j.