Sąd Najwyższy w wyroku z 18 lutego 2026 r. (II USKP 14/26) ponownie odniósł się do istotnego dla praktyki obrotu gospodarczego zagadnienia rozróżnienia pomiędzy umową o dzieło a umową o świadczenie usług, a także konsekwencji tego rozróżnienia w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Sprawa dotyczyła współpracy zawartej pomiędzy spółką z branży medialnej a wykonawcą, która formalnie została określona jako umowa o dzieło. W praktyce przedmiotem umów było prowadzenie audycji radiowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakwestionował jednak ich charakter, wskazując, że brak precyzyjnego określenia rezultatu oraz mechanizmów weryfikacji „dzieła” przesądza o tym, iż w rzeczywistości były to umowy o świadczenie usług, a nie umowy rezultatu.
Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko, wskazując jednoznacznie, że kluczowe znaczenie ma nie nazwa umowy ani nawet jej twórczy charakter, lecz możliwość precyzyjnego określenia rezultatu, jaki ma zostać osiągnięty. Jeżeli strony nie określą go w sposób na tyle konkretny, aby możliwe było jego sprawdzenie pod kątem wad, nie można mówić o umowie o dzieło.
Jednocześnie Sąd podkreślił, że nawet powstanie utworu w rozumieniu prawa autorskiego nie przesądza automatycznie o kwalifikacji umowy jako umowy o dzieło. Utwór może powstać również w ramach stosunku pracy lub umowy o świadczenie usług.
Orzeczenie to ma istotne znaczenie dla praktyki obrotu gospodarczego – zwłaszcza w branżach kreatywnych i usługowych, gdzie granica pomiędzy różnymi formami zatrudnienia bywa w praktyce płynna.
Wnioski płynące z wyroku Sądu Najwyższego są jednoznaczne: swoboda umów nie oznacza dowolności. Każda forma współpracy musi być odpowiednio skonstruowana, a jej treść powinna odzwierciedlać rzeczywisty charakter wykonywanych obowiązków.
W przeciwnym razie przedsiębiorcy narażają się na ryzyko zakwestionowania umowy przez ZUS, obowiązek zapłaty zaległych składek oraz dodatkowe konsekwencje finansowe.
Nasza Kancelaria od ponad 26 lat specjalizuje się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych, wspierając przedsiębiorców w bezpiecznym kształtowaniu relacji zatrudnienia – od umów o pracę, przez kontrakty cywilnoprawne, aż po modele współpracy B2B i umowy o dzieło. Pomagamy nie tylko w bieżącej obsłudze prawnej, ale również w ograniczaniu ryzyk związanych z kontrolami ZUS oraz sporami sądowymi.
Wbrew częstym mitom, alternatywne formy zatrudnienia wobec umowy o pracę nadal są w pełni dopuszczalne i legalne. Kluczowe jest jednak ich prawidłowe zaprojektowanie i dopasowanie do realiów współpracy. Właśnie tutaj doświadczenie ma znaczenie.
Zachęcamy do śledzenia naszych mediów społecznościowych, gdzie regularnie publikujemy analizy orzecznictwa, praktyczne wskazówki oraz aktualności z zakresu prawa pracy i ZUS. Jeżeli chcą Państwo bezpiecznie ukształtować współpracę w swojej firmie lub zweryfikować już istniejące umowy – zapraszamy do kontaktu. W tym obszarze naprawdę warto mieć po swojej stronie specjalistów, którzy znają aktualne podejście sądów i organów kontrolnych.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Monika Bednarz
Radca Prawny- p.o. kierownika działu procesowego
Kancelaria Prawna Viggen sp.j.