Czy wierzyciel, któremu dłużnik nie zapłacił świadczenia wyrażonego w euro, może zażądać zapłaty w złotych? Sąd Najwyższy w wyroku z 23 kwietnia 2026 r. odpowiedział na to pytanie jednoznacznie. Sam fakt opóźnienia dłużnika nie daje wierzycielowi prawa do jednostronnej zmiany waluty świadczenia.
Sprawa, którą rozpoznawał Sąd Najwyższy, dotyczyła wprawdzie roszczeń pracowniczych, jednak przedstawione w niej stanowisko ma znacznie szersze znaczenie dla obrotu gospodarczego i dochodzenia wierzytelności.
W sprawie rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy pracownica otrzymywała wynagrodzenie w euro. W pozwie domagała się jednak zapłaty określonych kwot w złotych polskich. Sądy obu instancji nie uwzględniły tego żądania. Sprawa trafiła następnie do Sądu Najwyższego, który oddalił skargę kasacyjną. Kluczowe znaczenie miała treść art. 358 Kodeksu cywilnego. Przepis ten reguluje sytuację, w której świadczenie pieniężne zostało określone w walucie obcej.
Jak wskazał Sąd Najwyższy, zasadą jest spełnienie świadczenia w walucie, w której zostało ono wyrażone. Dłużnik może natomiast, korzystając z przewidzianego prawem uprawnienia, spełnić świadczenie w złotych po odpowiednim przeliczeniu. Nie oznacza to jednak, że takie samo uprawnienie przysługuje wierzycielowi. Jeżeli więc strony ustaliły, że wynagrodzenie, cena, pożyczka czy inne świadczenie pieniężne będzie określone i spełniane w euro, wierzyciel nie może tylko z tego powodu, że dłużnik pozostaje w opóźnieniu, samodzielnie zdecydować, że chce otrzymać zapłatę w złotych.
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na istotne rozróżnienie. W przypadku opóźnienia dłużnika wierzyciel może uzyskać prawo wyboru kursu, według którego zostanie określona wartość świadczenia, jeżeli dłużnik zdecyduje się spełnić świadczenie w walucie polskiej. Nie jest to jednak prawo do wyboru samej waluty. Mówiąc prościej, wierzyciel nie może powiedzieć: „umówiliśmy się na 10 000 euro, ale ponieważ dłużnik się spóźnia, żądam 45 000 zł”. Waluta świadczenia nie może zostać zmieniona jednostronną decyzją wierzyciela.
W praktyce przy dochodzeniu wierzytelności ogromne znaczenie ma więc prawidłowe ustalenie treści zobowiązania, w tym waluty, w której świadczenie powinno zostać spełnione.
Wyrok Sądu Najwyższego dotyczy również bardzo istotnej kwestii procesowej. Zgodnie z art. 321 § 1 KPC sąd nie może zasądzić czegoś, czego strona nie żądała. Oznacza to, że prawidłowe określenie żądania pozwu nie jest formalnością, ale jednym z najważniejszych elementów całego postępowania. Sąd Najwyższy podkreślił, że jeżeli powód w sposób jasny i stanowczy określi swoje żądanie, sąd jest nim związany. Nie powinien samodzielnie „poprawiać” żądania strony ani prowadzić postępowania w taki sposób, aby zastępować ją w dochodzeniu roszczeń.
W naszej Kancelarii obsługa i dochodzenie wierzytelności stanowią ważną część codziennej pracy. Wierzytelność to nie tylko pytanie o to, czy ktoś powinien zapłacić. Równie istotne jest to, czego dokładnie można żądać, w jakiej wysokości, w jakiej walucie i na jakiej podstawie prawnej. Błąd na etapie formułowania roszczenia może mieć realne konsekwencje procesowe. Dotyczy to zarówno przedsiębiorców dochodzących zapłaty od kontrahentów, jak i osób fizycznych, które próbują odzyskać należne im pieniądze.
Wyrok SN z 23 kwietnia 2026 r., II PSKP 114/26, pokazuje, że waluta zobowiązania nie jest wyłącznie technicznym elementem rozliczenia. Może mieć bezpośredni wpływ na sposób dochodzenia należności przed sądem. Dlatego przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego warto dokładnie przeanalizować umowę, sposób wykonywania zobowiązania, dokumenty potwierdzające istnienie długu oraz dotychczasową korespondencję między stronami.
W naszej Kancelarii zajmujemy się kompleksową obsługą wierzytelności, zarówno na etapie przedsądowym, jak i w postępowaniach sądowych oraz egzekucyjnych. Analizujemy sytuację konkretnego klienta i dobieramy sposób działania do rodzaju oraz charakteru dochodzonego roszczenia. Jeżeli mają Państwo problem z odzyskaniem należności albo chcą Państwo ocenić, w jaki sposób skutecznie dochodzić konkretnej wierzytelności, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.
O wyrokach sądów, zmianach w prawie i praktycznych problemach związanych z prowadzeniem spraw prawnych piszemy również w naszych mediach społecznościowych. Zachęcamy do obserwowania naszych profili, gdzie regularnie dzielimy się najważniejszymi informacjami i komentarzami prawnymi.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Monika Bednarz
Radca Prawny- p.o. kierownika działu procesowego
Kancelaria Prawna Viggen sp.j.