Zasiłek opiekuńczy na chore dziecko, gdy drugi rodzic pracuje zdalnie – ważne stanowisko ZUS
Praca zdalna stała się powszechnym sposobem wykonywania obowiązków zawodowych, jednak jej specyfika rodzi również pytania dotyczące uprawnień pracowniczych i świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Jednym z zagadnień budzących wątpliwości jest prawo do zasiłku opiekuńczego w sytuacji, gdy dziecko zachoruje, a drugi rodzic w tym samym czasie wykonuje pracę zdalną z domu. Czy sama obecność jednego z rodziców w miejscu zamieszkania oznacza, że drugi nie może skorzystać z zasiłku opiekuńczego? Stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 12 czerwca 2026 r. wskazuje, że nie można przyjmować takiego założenia automatycznie.
Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia tej kwestii ma charakter pracy zdalnej. Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy praca wykonywana poza zakładem pracy, w tym w miejscu zamieszkania pracownika, nadal pozostaje świadczeniem pracy na rzecz pracodawcy. Pracownik jest zobowiązany do realizowania powierzonych mu zadań, przestrzegania ustalonej organizacji pracy oraz wykonywania obowiązków wynikających ze stosunku pracy.
Fakt, że rodzic przebywa w domu, nie oznacza zatem, że pozostaje do swobodnej dyspozycji rodziny i może w każdej chwili przejąć obowiązek osobistej opieki nad chorym dzieckiem. Łączenie pracy zawodowej z koniecznością zapewnienia choremu dziecku odpowiedniej opieki może być w praktyce niemożliwe, zwłaszcza gdy stan zdrowia dziecka wymaga stałej obecności osoby dorosłej.
W stanowisku z 12 czerwca 2026 r. ZUS wskazał, że pracownika wykonującego pracę zdalną nie należy uznawać za członka rodziny mogącego zapewnić opiekę wyłącznie z tego powodu, że przebywa on w miejscu zamieszkania. Ocena powinna uwzględniać zakres i charakter wymaganej opieki, a także sytuację zawodową i zdrowotną osoby, która miałaby ją sprawować.
Oznacza to, że rodzic, który musi zrezygnować z wykonywania pracy, aby osobiście zaopiekować się chorym dzieckiem, może zachować prawo do zasiłku opiekuńczego również wtedy, gdy drugi rodzic w tym samym czasie pracuje zdalnie. Oczywiście konieczne jest spełnienie pozostałych warunków określonych w przepisach.
Zasady przyznawania zasiłku opiekuńczego określa ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Świadczenie przysługuje osobie objętej odpowiednim ubezpieczeniem, która zostaje zwolniona od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub innym uprawnionym członkiem rodziny.
W przypadku chorego dziecka zasadniczo chodzi o dzieci do ukończenia 14. roku życia. Szczególne regulacje dotyczą również dzieci z niepełnosprawnościami, w odniesieniu do których spełnione są warunki określone w ustawie. Zasiłek może przysługiwać także w określonych sytuacjach związanych z opieką nad dzieckiem do ukończenia 8. roku życia, na przykład w razie nieprzewidzianego zamknięcia placówki opiekuńczej lub choroby rodzica stale sprawującego opiekę, jeżeli okoliczności te uniemożliwiają mu zajmowanie się dzieckiem.
Przy ustalaniu prawa do świadczenia istotna jest również zasada dotycząca innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Co do zasady zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli istnieje inny członek rodziny, który może zapewnić opiekę. Ustawa przewiduje jednak wyjątki, a jednym z nich jest opieka nad chorym dzieckiem, które nie ukończyło 2 lat. W takim przypadku prawo do zasiłku nie jest uzależnione od możliwości zapewnienia opieki przez innego domownika.
W przypadku starszych dzieci konieczne jest natomiast ustalenie, czy rzeczywiście istnieje inna osoba mogąca przejąć opiekę. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że drugi rodzic przebywa w domu. Jeżeli wykonuje on w tym czasie obowiązki zawodowe w ramach pracy zdalnej, okoliczność ta powinna zostać uwzględniona przy ocenie prawa do świadczenia.
Stanowisko ZUS z 12 czerwca 2026 r. ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ pozwala odróżnić fizyczną obecność członka rodziny w domu od rzeczywistej możliwości sprawowania opieki nad dzieckiem. W realiach współczesnego rynku pracy nie można utożsamiać pracy zdalnej z pozostawaniem poza aktywnością zawodową ani zakładać, że osoba wykonująca obowiązki służbowe może jednocześnie zapewnić choremu dziecku niezbędną opiekę.
Nie oznacza to jednak, że każdy wniosek o zasiłek opiekuńczy w takiej sytuacji zostanie automatycznie zaakceptowany. Nadal należy spełnić warunki ustawowe, prawidłowo udokumentować konieczność sprawowania opieki oraz uwzględnić okoliczności konkretnego przypadku. Zarówno pracownik, jak i pracodawca powinni zatem zwracać uwagę na prawidłowe stosowanie przepisów oraz dokumentowanie uprawnień do świadczeń.
W praktyce właściwa interpretacja regulacji ma znaczenie nie tylko dla samej wypłaty zasiłku, lecz także dla prawidłowego rozliczenia nieobecności pracownika i ograniczenia ryzyka sporów z organem rentowym. W przypadku wątpliwości warto przeanalizować sytuację indywidualnie, z uwzględnieniem aktualnych przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Zagadnienia związane z zasiłkami opiekuńczymi, pracą zdalną i uprawnieniami pracowników wymagają znajomości nie tylko przepisów, ale również ich praktycznego stosowania. Błędna interpretacja regulacji może prowadzić do nieuzasadnionego kwestionowania uprawnień pracowniczych, problemów z dokumentacją lub sporów dotyczących prawidłowości rozliczeń.
Kancelaria Prawna Viggen od 26 lat jest ekspertem w Polsce w zakresie prawa pracy, wspierając przedsiębiorców i pracowników w interpretacji przepisów oraz rozwiązywaniu problemów prawnych związanych z zatrudnieniem. Pomagamy analizować indywidualne sytuacje, oceniać obowiązki stron stosunku pracy i dobierać rozwiązania zgodne z obowiązującymi regulacjami.
Jeżeli potrzebują Państwo profesjonalnej pomocy w zakresie prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, zasiłków lub obowiązków pracodawcy, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią Prawną Viggen. Nasze doświadczenie pozwala spojrzeć na problem kompleksowo i wskazać rozwiązania dostosowane do konkretnej sytuacji.
Zachęcamy również do śledzenia naszych profili w mediach społecznościowych. Regularnie dzielimy się wiedzą prawną, omawiamy istotne zmiany w przepisach i przedstawiamy praktyczne zagadnienia, które mają znaczenie dla pracodawców, pracowników oraz osób zajmujących się kadrami i płacami.
Zapraszamy do współpracy:
tel.: 509-982-577, 12 637-24-57,
e-mail: biuro11@viggen.pl
tel.: 519-140-984,
e-mail.: jak@viggen.pl
Przygotowała:
Monika Bednarz
Radca Prawny- p.o. kierownika działu procesowego
Kancelaria Prawna Viggen sp.j.